Futureproof bouwen is luchtdicht bouwen

07 oktober 2011, 12:46

De vijfde stap naar futureproof bouwen is zorgen dat je woning erg goed luchtdicht is. Volgens architect Flip Blockx is dit de laatste noodzakelijke stap om futureproof te bouwen. De volgende stappen die in deze reeks aan bod komen, kunnen in de toekomst nog aangepast of verbeterd worden, maar de eerste 5 stappen die we behandelden, staan volledig op punt.

Luchtdicht bouwen wil niet zeggen dat er geen verse lucht meer in het gebouw komt. Dat zou namelijk niet zo aangenaam zijn. In een luchtdicht gebouw komt er via een ventilatiesysteem (zowel mechanisch als via natuurlijke weg) enkel een gecontroleerde hoeveelheid verse lucht binnen, daar waar we de verse lucht willen. De lucht kan via geen enkele andere weg het gebouw binnen of buiten. Er zijn dus bijna geen ongecontroleerde ventilatieverliezen. Maar dat betekent niet dat je in een luchtdicht gebouw geen raam kan of mag openzetten.

Luchtdichtheid testen

Of een gebouw daadwerkelijk voldoende luchtdicht is, moet je testen. Dat gaat als volgt: Op de werf worden alle ventilatieonderdelen afgesloten en test men de luchtdichtheid van de woning door het gebouw met een ventilator (de zogenaamde blowerdoor) onder druk te zetten. Bij een drukverschil van 50 pascal (vergelijkbaar met 5 beaufort) mag de binnenlucht maar 0.6 wisselingen per uur hebben voor een performant luchtdicht gebouw.

Een gemiddelde vrijstaande woning scoort hier ergens tegen de 10 wisselingen per uur. Dat betekent dat bij erg sterke wind alle opgewarmde lucht in de gemiddelde bestaande vrijstaande woning elke 6 minuten vervangen wordt door verse lucht. Het is dus duidelijk dat je hier nog veel kunt besparen. Een goed luchtdicht gebouw levert al snel tot 10 E-peil punten op, wat meer subsidies opbrengt dan de blowerdoortest kost. Altijd doen dus.

Hoe luchtdicht maken?

Alle kieren en gaatjes, hoe klein ook, moet je dicht maken met de daarvoor bestemde producten. Het meest bekende en gebruikte product is gewoon pleisterwerk. Dit zorgt er voor dat er geen lucht meer door de wanden kan. Maar het is niet daar dat de moeilijkheid zit. Wel moeilijk is het luchtdicht maken van de verschillende aansluitingen, zoals een muur op een raam. Hiervoor heb je gespecialiseerd materiaal nodig.

Een standaard silicone uit de budget doe-het-zelf voldoet meestal niet. Gespoten PUR voldoet al zeker niet! Voor buitendeuren bestaat er een klein vloerprofiel waar de deur luchtdicht tegen aansluit.

Er zijn diverse merken van tapes en kitmateriaal op de markt. Ik geef een van de pioniers mee: Pro-Clima. Gewoon eens ‘googlen’ en dan vind je vanzelf een hoop documentatie. Let wel op: er is een verschil tussen hoe luchtdichtingsmaterialen gebruikt worden in een gemetst gebouw en in een houtskeletbouw.

Tips om goed luchtdicht te bouwen

De luchtdichting moet je echt overal met dezelfde zorg toepassen. Eén gaatje in de luchtdichting van het dak is gevoeliger voor inwendige condensatie dan honderden gaatjes. Dit klinkt misschien streng maar één gaatje aan de buitenkant tolereren we ook niet (want dan regent het binnen).
Luchtdichting is iets waar de architect al in het voorontwerp mee rekening moet houden. Hoe complexer het ontwerp, hoe moeilijker de luchtdichting en, uiteraard, hoe duurder. Ook tijdens de werffase moeten bouwheer, architect en zeker aannemer van in het begin nadenken over waar je welke folies plaatst, wanneer en door wie (de aannemer van de ramen of de stukadoor?).
Een goede coördinatie en informatieverstrekking is belangrijk. Een klassieker is de vloerder die de kantstrook in PE afsnijd en tegelijkertijd ook de folie doorsnijdt. Te vermijden!
De ramen en deuren zijn zelf niet altijd luchtdicht. Communiceer hierover duidelijk met de constructeur: vermeldt dat er hoge luchtdichtingseisen zijn en dat ze gecontroleerd worden. Ik ken een werf waar alle ramen weer zijn uitgenomen omdat ze niet voldeden. Nochtans was er grondig overleg geweest.
Schuiframen zijn zelden luchtdicht genoeg. Slechts enkel merken voldoen en ik ken nog maar 1 soort garagepoort die in een huis kan geplaatst worden én luchtdicht genoeg is.
Let op leidingen die van binnen naar buiten lopen. Ook zij moeten rondom rond goed luchtdicht aansluiten. Een houten balk die van binnen naar buiten loopt is bijna niet luchtdicht af te werken. Hier treden in het hout meestal kleine tot grote scheurtjes op die niet of nauwelijks af te dichten zijn.

Dus wederom, laat je hier ook goed adviseren door je architect.

Auteur: Flip Blockx, Architect – Consultant duurzaam bouwen – september 2011

Lees ook:
- Futureproof bouwen: 0 Energieverbruik
- Futureproof bouwen: 1 Oriëntatie en passieve zonne-energie
- Futureproof bouwen: 2 Actief oogsten van aanwezige zonne-energie
- Futureproof bouwen: 3 Bouwen voor de toekomst is compact bouwen
- Futureproof bouwen: 4 Bouwen voor de toekomst is isoleren