Hou je vast! Regisseur Romain Gavras heeft net zijn nieuwe film ‘Athena’ uit op Netflix en hij knalt als vuurwerk! Samen met zijn goeie vriend Ladj Ly (‘Les Misérables’) verzon Gavras het immersieve en snoeiharde verhaal van een Franse voorstad die explodeert in geweld. En hij gebruikt de codes van de oorlogsfilm om ons een pijnlijk actuele spiegel voor te houden.

Waar komt het idee voor een oorlogsfilm in een moderne Franse voorstad vandaan?

Romain Gavras: «Mijn co-scenarist Ladj Ly en ik hebben het verzonnen. Het uitgangspunt was om de vonk te filmen die een heel land in vuur en vlam kan zetten, en om het allemaal weer te geven via de intieme relatie tussen twee broers die verscheurd worden door woede. Hun rouwgevoelens doen uiteindelijk heel de fictieve wijk Athena kapseizen, en bij uitbreiding heel Frankrijk. We wilden het ook aanpakken als een Griekse tragedie en spelen met de symboliek van voorbije oorlogen om het pure realisme te overstijgen.»

Moeten we het verhaal Bijbels interpreteren?

«Op bepaalde vlakken wel, ja. Maar de Griekse tragedies zijn ouder dan de Bijbel. Ik sprak onlangs met een Britse journalist die de film shakespeariaans noemde. Dat klopt ook, maar zelfs Shakespeare is het allemaal bij de Oude Grieken gaan pikken.» (lacht)

‘Athena’ bevat ook militaire elementen uit het Romeinse Rijk, de middeleeuwen en andere tijdperken. Is dit een soort tijdloze oorlogsfilm?

«Precies. Je moet onmiddellijk denken aan Rome bij de scène waar de politiemannen met hun schilden een schildpadformatie vormen om zich te beschermen. In werkelijkheid gebruikt niemand die techniek nog vandaag. We brengen de wijk Athena ook in beeld alsof het een middeleeuws kasteel is dat bestormd wordt. We hebben opzettelijk visuele ijkpunten en symbolen in de film verwerkt om ervoor te zorgen dat je het verhaal niet kunt koppelen aan een specifieke tijd. Dit conflict is ook tijdloos. Het heeft altijd al bestaan. Elk conflict, waar ook ter wereld en wanneer het zich ook afspeelt, volgt altijd hetzelfde pad. In het begin heb je een reeks gebeurtenissen die een intieme pijn veroorzaken. En die lopen dan over in een open en alomvattend conflict.»

De openingsscène is op zich adembenemend. Hoe heb je die ontworpen?

«We hebben al snel besloten dat we het verhaal zo meeslepend en immersief mogelijk moesten maken. We wilden de actie in realtime meebeleven met de personages. Zij hebben geen tijd om na te denken, en dat is ook de indruk die de kijker moest krijgen. Ze moesten het gevoel hebben dat ze instinctief reageren in plaats van te analyseren. Ook al gaat het finaal om een verhaal over jongeren die de confrontatie aangaan met de politie en vuurwerk afsteken naar de autoriteiten.»

‘Athena’ is behoorlijk intens. Heb je geen schrik dat de film voor sociale onlusten zal zorgen?

«Niet echt. Ik denk niet dat cinema, videogames en rapmuziek jongeren gewelddadiger maken. Films zijn enkel een weerspiegeling van de tijd waarin we leven. Wat jongeren wel gewelddadiger maakt, is een gebrek aan onderwijs. De woede, al dan niet gerechtvaardigd, dat is waar de klepel hangt. Als iemand zich als The Joker verkleedt en in een Amerikaanse cinema op het publiek begint te schieten, is dat volgens mij niet de fout van de ‘Batman’-films. Dat kan verbazend klinken als je weet wie mijn vader is [de legendarische militante filmmaker Costa-Gavras, nvdr], maar ik geloof niet dat films de wereld kunnen veranderen. Ze kunnen ons misschien sigaretten doen roken omdat Marlon Brando er zo cool uitziet wanneer hij dat doet. Maar daar houdt het ook bij op.»

Hebben de films van jouw vader de wereld dan niet op zijn minst beïnvloed?

«Heb je de wereld van vandaag al eens goed bekeken? (lacht) Mijn vader is de eerste die het zal zeggen. Hij en zijn generatie van cineasten dachten echt dat ze een betere wereld konden creëren met cinema. Daar kun je vandaag nog moeilijk in geloven. Ik ben wat jonger en ik heb dus nog wat meer hoop dan hij, ook al heb ik ervoor gekozen om van ‘Athena’ een tragedie te maken. Dit is een bijzonder pessimistisch verhaal, maar ik denk dat het toch ook een cathartische waarde heeft. De jongeren die de film tot aan het einde bekijken, zullen zien wat hij eigenlijk echt zegt.»

Athena ***

Zijn alle oorlogen dezelfde? Wanneer ‘Athena’ uit de startblokken schiet, stijgt de druk zo snel dat je geen tijd hebt om je dat af te vragen. Een verbluffende sequentie (één shot) sleurt je mee met een bende jongeren die tot het uiterste zijn gedreven en een politiebureau overvallen. We volgen hen uiteindelijk in een gestolen politiecombi naar hun wijk in een voorstad, die ze gebarricadeerd hebben om de reactie van de autoriteiten op gepaste wijze op te vangen. ‘Athena’, geregisseerd door Roman Gavras (‘Le monde est à toi’) en mee geschreven door Ladj Ly (‘Les Misérables’), maakt komaf met de traditionele Franse ‘voorstadcinema’ en vindt liever de oorlogsfilm opnieuw uit. De relschoppers die zich klaarmaken voor de belegering lijken niet toevallig op middeleeuwse heren in hun burchten. En de politieagenten die hun schilden omhoog steken om zichzelf te beschermen doen meteen denken aan de beroemde schildpadformatie van de Romeinse legioenen. Gavras trekt na die ijzersterke openingsscène iets te vaak de kaart van de mooifilmerij, maar het neemt niet weg dat ‘Athena’ een unieke en intense ervaring blijft.

Dit artikel verscheen eerst op Metro: https://nl.metrotime.be/cultuur/movies-athena-we-wilden-de-vonk-filmen-die-een-heel-land-vuur-en-vlam-kan-zetten

Van ‘Turist’ tot ‘The Square’, de Zweedse filmmaker Ruben Östlund doet niets liever dan de kleine kantjes van de menselijke soort doorprikken. En dat levert geregeld toestanden op die even gênant als hilarisch zijn. Het is niet anders in ‘Triangle of Sadness’, die begint bij de modewereld en eindigt bij een brutale blik op onze klassenmaatschappij. En een tweede Gouden Palm voor Östlund.

Sorry voor de banale vraag, maar waar haal je de inspiratie voor al die beschamende situaties?

Ruben Östlund: «Ik ben een grote bewonderaar van sociologie, en sommige ideeën komen uit sociologische experimenten. Andere zijn anekdotes die ik opgevangen heb. En heel veel heb ik zelf meegemaakt. Voor deze film ging het vaak om dingen die ik vaststel bij mezelf omdat ik sinds mijn Gouden Palm voor ‘The Square’ behandeld word als een persoon met een bepaalde status. Om één voorbeeld te geven: als ik in een chic hotel mag logeren en ’s morgens wakker gemaakt word door de poetsvrouw die haar werk wil doen, merk ik dat ik veel meer geïrriteerd ben dan ik zou willen. Daar ben ik niet trots op.»

Kun je nog een voorbeeld geven?

(denkt na) «De scène waar de jonge kerel een verlovingsring wil kopen. Je gaat naar een juwelier en die legt je een aantal ringen voor. Je vraagt hoeveel die kosten, en dat blijkt een derde van je inkomen te zijn. En dan moet je doen alsof die prijs je niet ongelooflijk choqueert. (lacht) Of de scène waar die kerel zijn jaloersheid niet in bedwang kan houden! Ik denk dat ik alles in ‘Triangle of Sadness’ op een of andere manier wel zelf beleefd heb.»

‘Triangle of Sadness’ begint in de modewereld. Je hebt zelf ooit een lijn met mannenkledij opgezet. Wat gaf je het idee om dat te doen?

«Een vriend van mij had een modelijn, ‘Velours’. Ik had een gesprek met hem over de hypocriete manier waarop de modewereld zijn collecties aan de man brengt. En ik had het idee om iets te ontwerpen en in alle eerlijkheid te verkopen, zonder enige ‘woke’ bullshit. Mijn concept heette ‘Discreet Bourgeoisie’, en waren kleren die je kocht om bij de academische bovenklasse te horen. Een soort camouflage eigenlijk. Mode dient in wezen om deel uit te maken van een bepaalde sociale groep, en ik wou de eerste zijn die daar eerlijk voor uitkomt.»

Heb je veel verkocht?

«Het probleem was dat het bedrijfje van mijn vriend niet lang daarna opgekocht is door een grotere firma, en die vonden mijn idee maar niks. (lacht) Maar ik heb toch een paar ski-jassen kunnen verkopen. Ik heb er zelf ook ergens één hangen. Ik heb er niets aan verdiend maar het was een plezant experiment.»

‘Triangle of Sadness’ is zeker je meest expliciet politieke film. Kom je uit een politiek nest?

«O ja, bij ons thuis werd de hele tijd gediscussieerd over politieke en maatschappelijke thema’s. Mijn moeder is nog steeds een overtuigde communiste, mijn vader is intussen al meer naar het centrum opgeschoven, en mijn broer is een rechtse liberaal. Dat gaf regelmatig vonken aan tafel.»

Wat vindt je moeder van ‘Triangle of Sadness’?

«Ze vindt alles wat ik doe geweldig. Ik zou naturalistische extreemrechts propaganda mogen maken, en ze zou nog zeggen dat het fantastisch is. Ze is mijn grootste fan.» (lacht)

Is het toeval dat je net Woody Harrelson hebt gekozen voor de rol van de marxistische cruisekapitein? Hij staat bekend om zijn socialistische sympathieën.

«Dat heb ik pas ontdekt toen ik Woody leerde kennen. Maar wil je iets interessants weten? In het script heb je dat zinnetje ‘Stop met zeveren en betaal je belastingen!’ Oorspronkelijk moest de kapitein dat zeggen, maar Woody weigerde pertinent om die woorden uit te spreken. Dat verbaasde me enorm, want als linkse Scandinaviër heb ik een gezond vertrouwen in de staat. Voor mij vertegenwoordigt de staat ons allen. Maar hij ziet de staat als een corrupte instelling die gemanipuleerd wordt door lobbyisten. Dus heb ik dat zinnetje maar aan de Russische oligarch gegeven.»

Triangle of Sadness ***

Een koppel jonge fotomodellen reist mee met een exclusieve cruise voor steenrijke mensen, en daar loopt vanalles mis. De Zweedse regisseur Ruben Östlund heeft tot nu toe zijn reputatie gebouwd met fijn geobserveerde tragikomedies die de westerse mens in zijn hemd zetten. Ook ‘Triangle of Sadness’ heeft de ambitie om te tonen hoe kleingeestig, hypocriet en zelfzuchtig we vaak zijn. Deze keer ruilt Östlund zijn scalpel en naalden echter geregeld in voor een onvervalste voorhamer. Misschien heeft hij die ook nodig omdat hij een massief doelwit voor ogen heeft: de machtsverhoudingen tussen arm en rijk. Alleen lijkt het soms alsof hij op goed geluk om zich heen zwaait, wat een heel ongelijke zak vol gênante situaties oplevert. Het goeie nieuws is dat ‘Triangle of Sadness’ wel vaak genoeg raak treft en op zijn minst een handvol scènes bevat die je niet licht zult vergeten. Eén waarschuwing: neem een kotszakje mee, want de zee wordt bij momenten heel woelig

‘Triangle of Sadness’ speelt vanaf woensdag in de zalen.

Dit artikel verscheen eerst op Metro: https://nl.metrotime.be/cultuur/movies-ruben-ostlund-over-triangle-sadness-veel-van-wat-je-deze-film-ziet-heb-ik-zelf-meegemaakt

Maisie Williams, die Arya Stark speelde in Game of Thrones, heeft het openlijk gehad over haar traumatische relatie met haar vader. Dat deed ze in de podcast ‘The Diary of A CEO’. Haar kindertijd werd getekend door «pijn, vrees en angst», getuigde ze met tranen in de ogen.

Voor dat ze op haar 12 jaar een van de sterren van Game of Thrones werd, ging Maisie Williams naar school in Somerset, Engeland. Daar werd ze opgevoed door haar moeder, samen met haar broers Ted en James, en haar zus Beth. Al van kleins af aan worstelt de actrice met haar mentale gezondheid. De reden daarvoor, beseft ze nu, was haar vader. Haar moeder kon «ontsnappen» aan haar vader toen Maisie slechts vier maanden oud was. Toch drukte hij een stempel op haar leven.

Juiste vragen

«Ik had een best traumatische relatie met mijn vader», legt ze uit. «Al van kleins af aan had ik moeite met slapen.» Toen ze acht jaar oud was, merkte ze ook zelf dat ze bleef worstelen. «Het had toen echt tot een climax gekomen. Toen ik op school was, moest ik naar de lerarenkamer. Ze vroeg me wat er gebeurd was», ging ze verder.

«Ze vroeg me of ik had ontbeten. Ik zei nee. En dan vroeg ze of ik ’s ochtends meestal ontbeet. Ik zei nee. Ze stelden de juiste vragen», getuigt ze, terwijl ze haar tranen verbijt. «Mijn moeder kwam me toen halen. Het was de eerste keer dat alles zo op tafel lag.»

Eigen schuld

«Ik wou nog steeds vechten toen, en alles ontkennen, en zeggen dat er niets mis was en dat ze gewoon mij weg wilden halen van mijn vader. Ik werd zo geïndoctrineerd», gaat ze emotioneel verder. «Van veel van de traumatische dingen die gebeurden, besefte ik niet dat ze verkeerd waren. Ik keek rond naar andere kinderen en keek naar hoe blij ze waren. Ik vroeg me af: wanneer zal dat voor mij gebeuren? Ik had als kind voortdurend het gevoel dat het onheil naderde. Ik wist niet hoe dat gevoel kon weggaan.»

Zelfs jaren erna blijft haar kindertijd haar achtervolgen. Voor een lange tijd gaf ze zichzelf de schuld van de manier waarop ze behandeld werd als kind. Nu kijk ze daar anders naar: «Het is niet omdat die slechte dingen met mij gebeurden toen ik een kind was, dat het mijn schuld was. Ik dacht dat dat zo was. Dat er iets inherent verkeerd was met mij.»

Acteren

Haar wereld keerde helemaal om wanneer ze de rol van Arya Stark kreeg in Game of Thrones. «Ik herkende haar gevoelens. Ik kreeg toegang tot al die verwarring en pijn in mijn werk, en voel het echt in elke vezel van mijn lijf… Het is allemaal alsof, maar de emotie is echt… het kwam allemaal naar boven.»

Dit artikel verscheen eerst op Metro: https://nl.metrotime.be/entertainment/game-thrones-actrice-maisie-williams-breekt-wanneer-ze-vertelt-over-traumatische-kindertijd-video