De hele wereld slaakte een zucht van opluchting toen Pfizer/BioNTech gisteren het goede nieuws verspreide dat hun vaccin er zeer veelbelovend uitziet. Maar wanneer kunnen we ons met dat vaccin laten inenten? En hebben we nu nog andere vaccins nodig? 

Er heerste een hoerastemming toen farmaceutisch bedrijf Pfizer en biotechnologiebedrijf BioNTech gisteren aankondigden dat hun coronavaccin voor 90 procent werkzaam was. Die hoge werkzaamheid is gebleken uit een eerste analyse van de resultaten van het vaccin bij vrijwillige proefpersonen, en overtreft de stoutste verwachtingen. “Zeer positief nieuws” en “heel indrukwekkend”, klonk het gisteren dan ook bij experten.

Maar er zijn nog enkele addertjes onder het gras. Wanneer zullen we ons effectief kunnen laten inenten met dit goede coronavaccin? Hoeveel zal het kosten? En zijn we nu volledig gered, of zijn er nog andere vaccins nodig? De verdeling van het vaccin van Pfizer/BioNTech zal alvast niet vanzelfsprekend worden.

Wanneer kunnen we ons laten inenten?

Dat is een complexe vraag. Vooraleerst is het niet zeker dat het coronavaccin van Pfizer de goede resultaten uit de eerste klinische studie zal kunnen doortrekken. De werkzaamheid kan nog variëren naarmate het onderzoek vordert, en meer onderzoek – bijvoorbeeld naar de veiligheid op lange termijn – is volgens experten ook zeker nodig.

Toch wil Pfizer voor het eind van het jaar voldoende doses produceren om 10 tot 20 miljoen mensen in te enten. Tegen eind 2021 zou het gaan om zo’n 1,3 miljard doses. Die doses worden deels geproduceerd in de vestiging in het Amerikaanse Kalamazoo en deels in het Belgische Puurs. Maar dat de productie deels in ons land plaatsvindt, wil niet zeggen dat België al over de vaccins beschikt.

Sterker nog: ons land heeft nog geen bestelling geplaatst bij Pfizer. Dat is normaal, zegt An Eeckhout van het geneesmiddelenagentschap (FAGG). “Die beslissing moést nog niet genomen zijn, we hadden voor dit contract nog tijd om de studieresultaten af te wachten”, klinkt het in HLN. De mogelijkheid om een bestelling te plaatsen wordt wel opengehouden, liet minister van Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke, gisteren al weten.

Bovendien is het de Europese Commissie die in naam van de lidstaten de onderhandelingen met de farmaceutische bedrijven voert. Ook met Pfizer/BioNTech werd al onderhandeld, met als resultaat een overeenkomst om 200 miljoen dosissen te leveren. Er is echter nog geen formeel aankoopcontract. Kortom: een duidelijk antwoord op wanneer en of we het vaccin zullen krijgen, is er niet. Hoewel sommige experts hoopvol zijn dat de eerste vaccinaties in de lente kunnen beginnen, wil minister Vandenbroucke “daar heel voorzichtig mee zijn.”

Hoeveel zal het vaccin kosten en hoe werkt het?

Gesteld dat het vaccin van Pfizer/BioNTech er komt, zou het ongeveer 20 Amerikaanse dollar of ongeveer 17 euro per dosis kosten. Je hebt er echter niet slechts één dosis van nodig, maar twee. Die tweede dosis moet binnen de 21 dagen toegediend worden. In totaal moet je dus rekenen op een kostplaatje van 40 dollar of 34 euro voor de twee dosissen.

Het vaccin van Pfizer/BioNTech is een genetisch vaccin. Dat wil zeggen dat we genetisch materiaal van het coronavirus (mRNA) ingespoten krijgen waarmee ons lichaam zelf de spike-eiwitten (de kenmerkende uitsteeksels van het virus) zal aanmaken. In tegenstelling tot andere vaccins – behalve dat van Moderna – maakt dat van Pfizer dus geen gebruik van een bestaand virus als ‘koerier’ om de spike-eiwitten in ons lichaam te brengen. Vervolgens zal ons lichaam antistoffen aanmaken tegen die eiwitten. Wanneer het coronavirus ons lichaam wil binnendringen, zal het al klaar zijn om ertegen te vechten.

Hebben we nog andere vaccins nodig?

Hier is het antwoord wel heel duidelijk: ja. Pfizer/BioNTech voorziet 1,3 miljard doses tegen eind 2021. Omdat iedereen dus twee keer zal moeten worden ingeënt, kunnen – als alles goed gaat – 650 miljoen mensen ingeënt worden. Met bijna 8 miljard mensen op de aardbol is dat dus zeker niet voldoende.

En dat brengt ons ook naadloos bij het volgende probleem: de verdeling. Het vaccin van Pfizer/BioNTech is erg broos en moet bewaard worden aan erg lage temperaturen van zo’n -70 tot -80 graden Celsius.  “Dit vraagt een aparte logistiek”, zegt vaccinoloog Pierre Van Damme (Uantwerpen) aan HLN. “Via de lucht is dat niet evident, om bijvoorbeeld vaccins vanuit Puurs naar de VS over te vliegen. Droog ijs, dat gebruikt wordt om de lage temperaturen te bewaren, kan niet zomaar in een vliegtuig vervoerd worden. Daar gelden strenge veiligheidscriteria.”

De lage bewaartemperaturen gaan in alle zuiderse landen ook ongetwijfeld voor moeilijkheden zorgen. Bovendien is het feit dat er twee dosissen nodig zijn van het vaccin problematisch in vele Afrikaanse landen, waar mensen in afgelegen gebieden niet één maar twee keer bereikt zullen moeten worden. Meer vaccins zijn dus ongetwijfeld nodig. Het Nederlands-BelgischAmerikaanse Janssen/Johnson&Johnson zit ook al in de laatste fase van hun onderzoek, en van hun vaccin volstaat één dosis. Net als het vaccin van AstraZeneca en Sonafi-GSK moet dat van Janssen bovendien niet ingevroren worden.

Het bericht Wanneer kunnen we ons laten inenten met coronavaccin Pfizer? Verdeling wordt niet vanzelfsprekend verscheen eerst op Metro.

Psychologen waarschuwen voor de gevolgen van langdurig thuiswerk zoals dat tijdens deze coronacrisis voor heel wat werknemers de regel is geworden. Het wegvallen van de werkvloer kan zorgen voor sociaal isolement en maakt het moeilijk om de grens met het privéleven te bewaken. De expertengroep Psychologie & Corona, verbonden aan meerdere Belgische universiteiten, vraagt in haar laatste rapport om “een optimale balans van zodra de epidemiologische toestand het toelaat”. Verder vragen de leden begrip van de werkgever en meer aandacht voor praktische zaken, zoals een ergonomische bureaustoel.

Wetenschappelijk onderzoek heeft voorheen steeds aangetoond dat thuiswerk de levenskwaliteit kan verhogen. Maar vandaag is het voor heel wat mensen de norm en recente studies wijzen op negatieve gevolgen omdat contact met sommige collega’s zo wegvalt, werkdagen niet écht worden afgesloten en het familieleven onder druk komt te staan. Sinds eind oktober is thuiswerk opnieuw de norm om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Het aantal Belgische werknemers dat minstens één dag per week telewerkt is volgens cijfermateriaal gestegen van 16,9% naar 62%.

Geen scheiding tussen werk en privé

Een “plotse en dramatische verschuiving”, stellen de psychologen van de expertengroep, “Want ook werknemers en werkgevers met weinig telewerk-ervaring worden plots gedwongen om over te gaan naar virtuele manieren om samen te werken.” Het is nodig dat werkgevers rekening houden met die uitdaging. Er is een verschil tussen af en toe vrijwillig thuis werken om niet te hoeven pendelen en onafgebroken thuis zitten. Recent onderzoek toont dat telewerkers onder de huidige omstandigheden een reeks negatieve gevolgen ervaren.

Zo dreigen professionele verplichtingen sneller een hypotheek te leggen op het familieleven en fietsen familiale zorgen vaak spontaan door het thuiswerk. “Bij de eerste lockdown hebben we leerkrachten opgevolgd”, zegt VUB-onderzoeker Tim Vantilborgh. “We zagen toen dat het aantal werk-familieconflicten snel steeg.” Het probleem is uitgesproken bij mensen die hun woning met veel huisgenoten moeten delen, maar ook singles ondervinden moeilijkheden.

Langer werken

De huidige situatie maakt het doorgaans moeilijk om afstand te nemen en te herstellen van werk, omdat de grenzen vervagen. “Je gaat ’s avonds sneller nog een extra mailtje beantwoorden want het werk is maar een stap weg.” Bovendien blijkt dat mensen thuis harder werken, zegt Vantilborgh. “Er bestaat nog steeds een verkeerd beeld over telewerk als tijd om het een beetje rustig aan te doen. Dat blijkt helemaal niet uit de data. Mensen die telewerken kloppen juist meer uren, bijvoorbeeld omdat ze pauzes overslaan, doorwerken of ’s avonds nog wat extra werk verrichten.”

Dat lijkt goed nieuws voor werkgevers, maar er is een keerzijde: minder tijd voor herstel en uitputting. “Je kan kiezen om op korte termijn financiële doelstellingen te behalen”, zegt Vantilborgh, “maar dat kan zich op lange termijn ook wreken indien je werknemers ten prooi vallen aan andere problemen.” Een aanhoudende stroom van digitale vergaderingen zorgt niet noodzakelijk voor goede communicatie en duidelijke verwachtingen.

Twee dagen per week

Hoewel thuiswerk duidelijke voordelen heeft en een blijver is, vragen de experten om een beter evenwicht. “Het is belangrijk om te streven naar een goede balans tussen de twee.” Het rapport spreekt van twee dagen thuiswerk per week, maar Vantilborgh zegt over die richtlijn dat de ideale balans gebaseerd moet zijn op elk specifiek geval. Een comeback van kantoorwerk is sowieso pas mogelijk wanneer het virus onder bedwang is en versoepelingen aan de orde zijn.

“Ik lees dat meer bedrijven telewerk gaan invoeren”, zegt Vantilbogh. “Maar als we mensen continu laten telewerken, zijn daar ook nadelen aan verbonden. Dat zal niet anders zijn na de pandemie.” In het rapport raden de experten aan om actief op zoek te gaan naar manieren om te herstellen van het werk zoals sportlessen, wandelen of sociale activiteiten via videochat. “Breng structuur aan in je werkdag”, klinkt het, “kies een aparte plaats om thuis te werken en leg duidelijke werkuren vast. Gebruik rituelen om je werkdag te starten en te eindigen.” Ook is het belangrijk om regelmatig pauzes te nemen.

Vertrouwen in telewerkers

Hoewel de uitbraak van het Coronavirus ook werkgevers economische kopzorgen bezorgd, is het volgens de onderzoekers belangrijk dat die zich medelevend opstellen en familie-ondersteunend zijn. Daarvoor bestaat trouwens een wettelijke basis, CAO 85, die vraagt dat bedrijven een formeel telewerkbeleid moeten opstellen, “inclusief een duidelijke omschrijving van verwachtingen van telewerkers”.

Het loont ook om werknemers te helpen om thuis een goede werkplek te installeren, bijvoorbeeld door een ergonomische stoel of toetsenbord te ontlenen of te delen in de kosten van een stabiele internetverbinding. “Tracht te vermijden dat werknemers het gevoel hebben dat ze steeds bereikbaar moeten zijn”, klinkt het bij de psychologen. Een zekere empathische ingesteldheid en vertrouwen in werknemers is tenslotte nodig. “Wanneer telewerkers continu gecontroleerd worden, daalt hun gevoel van autonomie en vermindert hun welzijn”, waarschuwt het rapport.

De expertengroep Psychologie & Corona formuleert wetenschappelijk onderbouwd advies van psychologen aan de UGent, VUB, KU Leuven en andere Belgische universiteiten.

Het bericht Psychologen waarschuwen voor langdurig telewerk: “Familieconflicten rijzen de pan uit” verscheen eerst op Metro.

Het gemiddeld aantal bevestigde besmettingen met het coronavirus is weer onder de 9.000 per dag gezakt. In de week vanaf 31 oktober tot en met 6 november ging het om dagelijks gemiddeld 8.260 nieuwe gevallen, een daling met 46% ten opzichte van de zeven voorgaande dagen. Dat blijkt uit de nieuwe cijfers van het gezondheidsinstituut Sciensano.

Ook de ziekenhuisopnames blijven voorlopig weer afnemen. Vanaf 3 tot en met 9 november ging het om gemiddeld 574 per dag, 14% minder dan in de voorgaande week. Momenteel liggen 7.217 mensen in het ziekenhuis (4% meer dan er maandag werden gemeld), van wie 1.474 op de afdelingen intensieve zorgen.

Het aantal Belgen dat aan COVID-19 overlijdt, zit wel nog in stijgende lijn. Vanaf 31 oktober tot en met 6 november waren er dagelijks gemiddeld 179 overlijdens, 39% meer dan in de zeven dagen ervoor.

Sinds het begin van de pandemie in ons land bedraagt het aantal bevestigde coronagevallen nu 503.182. Het totale dodental ligt op 13.216.

Het bericht CORONA. Gemiddeld aantal dagelijkse besmettingen zakt onder de 9.000 verscheen eerst op Metro.