Psychologen waarschuwen voor de gevolgen van langdurig thuiswerk zoals dat tijdens deze coronacrisis voor heel wat werknemers de regel is geworden. Het wegvallen van de werkvloer kan zorgen voor sociaal isolement en maakt het moeilijk om de grens met het privéleven te bewaken. De expertengroep Psychologie & Corona, verbonden aan meerdere Belgische universiteiten, vraagt om «een optimale balans van zodra de epidemiologische toestand het toelaat».

Wetenschappelijk onderzoek heeft voorheen steeds aangetoond dat thuiswerk de levenskwaliteit kan verhogen. Maar vandaag is het voor heel wat mensen de norm en recente studies wijzen op negatieve gevolgen omdat contact met sommige collega’s zo wegvalt, werkdagen niet écht worden afgesloten en het familieleven onder druk komt te staan. Sinds eind oktober is thuiswerk opnieuw de regel om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Het aantal Belgische werknemers dat minstens één dag per week telewerkt is volgens cijfermateriaal gestegen van 16,9% naar 62%.

Geen scheiding tussen werk en privé

Een «plotse en dramatische verschuiving», stellen de psychologen van de expertengroep, «Want ook werknemers en werkgevers met weinig telewerk-ervaring worden plots gedwongen om over te gaan naar virtuele manieren om samen te werken.» Het is nodig dat werkgevers rekening houden met die uitdaging.

Zo dreigen professionele verplichtingen sneller een hypotheek te leggen op het familieleven en fietsen familiale zorgen vaak spontaan door het thuiswerk. «Bij de eerste lockdown hebben we leerkrachten opgevolgd», zegt VUB-onderzoeker Tim Vantilborgh. «We zagen toen dat het aantal werk-familieconflicten snel steeg.» Het probleem is uitgesproken bij mensen die hun woning met veel huisgenoten moeten delen, maar ook singles ondervinden moeilijkheden.

Twee dagen per week

Hoewel thuiswerk duidelijke voordelen heeft en een blijver is, vragen de experten om een beter evenwicht. «Het is belangrijk om te streven naar een goede balans tussen de twee.» Het rapport spreekt van twee dagen thuiswerk per week, maar Vantilborgh zegt over die richtlijn dat de ideale balans gebaseerd moet zijn op elk specifiek geval. Een comeback van kantoorwerk is sowieso pas mogelijk wanneer het virus onder bedwang is en versoepelingen aan de orde zijn.

In het rapport raden de experten aan om actief op zoek te gaan naar manieren om te herstellen van het werk zoals sportlessen, wandelen of sociale activiteiten via videochat. «Breng structuur aan in je werkdag», klinkt het, «kies een aparte plaats om thuis te werken en leg duidelijke werkuren vast. Gebruik rituelen om je werkdag te starten en te eindigen.» Ook is het belangrijk om regelmatig pauzes te nemen.

Vertrouwen in telewerkers

Hoewel de uitbraak van het coronavirus ook werkgevers economische kopzorgen bezorgd, is het volgens de onderzoekers belangrijk dat die zich medelevend opstellen en familie-ondersteunend zijn. Daarvoor bestaat trouwens een wettelijke basis, CAO 85, die vraagt dat bedrijven een formeel telewerkbeleid moeten opstellen, «inclusief een duidelijke omschrijving van verwachtingen van telewerkers».

Het loont ook om werknemers te helpen om thuis een goede werkplek te installeren, bijvoorbeeld door een ergonomische stoel of toetsenbord te ontlenen of te delen in de kosten van een stabiele internetverbinding. «Tracht te vermijden dat werknemers het gevoel hebben dat ze steeds bereikbaar moeten zijn», klinkt het bij de psychologen. Een zekere empathische ingesteldheid en vertrouwen in werknemers is tenslotte nodig. «Wanneer telewerkers continu gecontroleerd worden, daalt hun gevoel van autonomie en vermindert hun welzijn», waarschuwt het rapport.

De expertengroep Psychologie & Corona formuleert wetenschappelijk onderbouwd advies van psychologen aan de UGent, VUB, KU Leuven en andere Belgische universiteiten.

Het bericht Psychologen waarschuwen voor langdurig telewerk: «Familieconflicten rijzen de pan uit» verscheen eerst op Metro.