Afscheid nemen van een geliefde is in coronatijden helemaal anders. Als je iemand verliest, kan verbinding voor troost zorgen. De huidige maatregelen maken fysiek samenzijn voor velen onmogelijk, maar hoe ga je dan om met je verdriet en wat kan je als familielid of vriend doen? Enkele rouwexperts en initiatieven geven tips.

Laat je gevoelens toe

“Het is belangrijk om verdriet, boosheid en onmacht toe te laten”, vertelt rouwexperte Katrijn Desteghe bij Radio 2. “We moeten voelen wat er te voelen valt.” Ook is het goed om contact te zoeken en toe te geven wanneer het even niet gaat. Zo kunnen mensen elkaar ondersteunen. “Als je iemand kent die in het rouwproces zit, reik naar hen uit. Het vangt zeker niet alles op, maar het compenseert toch een beetje.”

Deel herinneringen

Een fysieke babbel en knuffel om elkaar te steunen, zijn even geen opties. Het online initiatief #wijrouwenmee van de Coronadenktank legt uit hoe vrienden en familie ook op afstand verhalen en troostende woorden kunnen delen.

Leg een steen die je mooi of bijzonder vindt op een plek die je aan de overledene herinnert. Wandel naar een plek waar de persoon graag kwam en maak daar een foto. Spreek af om op hetzelfde moment, elk in het eigen huis, een tas koffie te drinken en herinneringen op te halen. Om dit samen online te doen, kan je een Praatbox starten. Maak een online herdenkingspagina waar je foto’s, video’s en teksten kan delen, via inmemoriam.be of voor kinderen op mijnherinneringaanjou.be.

Neem samen online afscheid

Op een begrafenis mogen maar een beperkt aantal mensen aanwezig zijn. Geliefden en naasten moeten dan wel in quarantaine blijven, hun verdriet moet dat niet. #wijrouwenmee raadt aan om met de begrafenisondernemer af te spreken om de viering te streamen via internet of op te nemen. Via Praatbox kunnen tot 200 personen de viering online bijwonen (indien ze hun eigen camera uitschakelen).

Verstuur een steunbrief of troostdoos

Ook steun betuigen en troost bieden, kan volgens de Coronadenktank op een andere manier. Schrijf familie of vrienden een brief met herinneringen aan de overledene. Vertel hoe de persoon je leven heeft geraakt of beïnvloed. Beschrijf ook wat je aan de rouwende waardeert. Niet zo goed met woorden? Maak een troostdoos met bijvoorbeeld een kaartje en wat thee, koffie of andere kleine attenties.

Maak een afspraak voor rouwbegeleiding

“Rouwen zonder afscheid, zonder begrafenis en zonder troostende knuffel is extra moeilijk”, zegt rouwtherapeute Lies Scaut in een interview op Radio 2. Daarom richtte ze met de Limburgse Hogeschool PXL het Supportteam Rouwbegeleiding Corona op. Zowel families als zorgverleners kunnen gratis een afspraak maken met een van de rouwbegeleiders en docenten van de hogeschool. De begeleiding verloopt via een telefoon- of videogesprek. Voor inwoners van Sint-Truiden kan het gesprek ook fysiek plaatsvinden met respect voor de geldende veiligheidsmaatregelen.

Meer tips om elkaar steun en troost te bieden in deze moeilijke dagen, vind je op wijrouwenmee.be

Het bericht Zo kan je toch rouwen in coronatijden: “Je verdriet hoeft niet in quarantaine” verscheen eerst op Metro.

De puberteit heelhuids doorkomen, is sowieso al een hele opgave. De onzekerheden en stemmingswisselingen zijn talrijk, maar gelukkig zijn er nog de vrienden op school die voor de nodige afleiding zorgen. Nu gooien de coronamaatregelen echter roet in het eten, want de scholen zijn gesloten en social distancing is de boodschap.

De coronamaatregelen zullen op lange termijn een grote impact hebben op de mentale gezondheid en schoolprestaties van tieners. Tijdens de puberteit draaien hun hormonen immers op volle toeren, en leren ze zichzelf echt kennen. Ook de schoolomgeving is hierbij belangrijk, want daar bouwen ze in interactie met medeleerlingen hun identiteit en meningen op. De thuisisolatie door het nieuwe coronavirus perkt die identiteitsvorming echter sterk in. Ook de onafhankelijkheid die ze in deze periode nastreven, wordt bemoeilijkt nu ze verplicht thuis moeten blijven bij hun ouders. De broodnodige privacy lijdt misschien nog het meest onder de quarantainesituatie.

Stoom aflaten

Jonge kinderen kunnen bij hun ouders stoom aflaten, maar tieners rekenen daarvoor liever op elkaar. Hoewel de meesten goed met technologie overweg kunnen, vervangen de videochats het contact in het echte leven niet. Sommige jongeren zullen sneller in hun schulp kruipen, omdat ze niet voldoende over hun angsten of zorgen kunnen praten. Hun ouders hebben vaak ook weinig tijd om naar hen te luisteren, omdat ze nu hele dagen thuiswerken.

Onzekere toekomst

De jongeren zijn de toekomst, maar wat als die toekomst zoals nu heel onzeker is? Online lessen en taken maken zijn tegenwoordig het nieuwe normaal en tieners moeten zich hier noodgedwongen aan aanpassen. Maar wat met diploma-uitreikingen en het langverwachte galabal? De kans bestaat dat die helemaal niet kunnen plaatsvinden, of anders in een digitale variant. Veel leerlingen uit het secundair onderwijs zijn bang dat enkele belangrijke mijlpalen uit hun middelbare schoolcarrière in duigen zullen vallen. Zo lopen ze kostbare herinneringen mis en kunnen ze dat hoofdstuk in hun leven niet in schoonheid afsluiten. Om nog maar te zwijgen over al het harde werk dat ze geleverd hebben om af te studeren, maar dat nu niet naar behoren beloond zal worden.

Velen zijn ook bang voor wat daarna volgt. De economie heeft zonder twijfel zware schade geleden door het nieuwe coronavirus, en er zal weer stevig bespaard moeten worden op personeel om de kosten te drukken. Is er dan wel nog plaats op de arbeidsmarkt voor pas afgestudeerden die geen verdere opleiding meer volgen?

Parallel met 9/11

Hoewel de coronacrisis nu van een hele andere orde is dan de terroristische aanslagen in New York uit 2001, zijn beide wel traumatische gebeurtenissen die op wereldwijde schaal emoties losmaken. Een studie die in 2006 gepubliceerd werd in het ‘Journal of Business Ethics’ door Edward F. Murphy Jr. en anderen, onderzocht het effect van 9/11 op 1.000 middelbare scholieren. Hieruit bleek dat de leerlingen drastisch veranderd waren na de feiten, aangezien ze meer waarde hechtten aan overleven en veiligheid dan aan hun eigenwaarde en ambities. Of de coronapandemie een vergelijkbare impact zal hebben, valt nog af te wachten.

Het bericht Hoe corona het leven van tieners voorgoed verandert verscheen eerst op Metro.

We weten nog niet wanneer, maar scholen zullen in de nabije toekomst weer opengaan. Moeten we ons zorgen maken of is het net goed dat het onderwijs straks hervat?

Door de coronacrisis zijn ook scholen al meer dan een maand dicht. In Denemarken mogen kinderen sinds vandaag weer naar school en ook andere landen plannen binnenkort een heropening van het onderwijs.

Zo kondigde de Franse president Emmanuel Macron aan dat scholen na 11 mei wellicht weer geopend zullen worden. “Te veel kinderen beschikken nu niet over de mogelijkheden om behoorlijk onderwijs te volgen. Hen weer naar school krijgen is de enige manier om ongelijkheid te bestrijden”, klonk het in zijn toespraak op 13 april. Ook Zwitserland opent de scholen vanaf 11 mei, Duitsland vanaf 4 mei en Noorwegen vanaf 27 april.

Minder vatbaar

Het is wellicht een kwestie van tijd dat ook bij ons dezelfde stap gezet wordt. Maar is het wel veilig om kinderen terug naar school te sturen? Dat blijkt van wel. Kinderen lijken immers veel minder vatbaar voor het coronavirus dan volwassenen. “Als kinderen omgaan met een geïnfecteerde volwassene, raakt 7 procent van de kinderen onder de tien jaar geïnfecteerd. Bij adolescenten en volwassenen is dat 14 procent: het dubbele”, legt Patricia Bruijning, kinderarts en epidemioloog van UMC Utrecht, uit aan AD.

Minder verspreiden

Bovendien verspreiden kinderen het longvirus ook een stuk minder. “Er loopt nu een RIVM-onderzoek naar de kind-volwassene besmetting. Voor aanvang van die studie is zo’n besmetting nog nooit aangetoond”, vertelt RIVM-onderzoeker Susan van den Hof in NRC Handelblad. Ook Odile Launay, specialist in infectieziekten in het Cochin-ziekenhuis in Parijs, is die mening toegedaan. “In tegenstelling tot griep, waarbij kinderen typische verspreiders zijn, lijkt het erop dat ze het coronavirus beduidend minder verspreiden”, klonk het.

Mondmaskers dragen

Leerkrachten zouden zich dus niet te veel zorgen hoeven te maken, al nemen we best het zekere voor het onzekere. Zo kunnen er ook in het onderwijs nog steeds maatregelen genomen worden. “Leerkrachten en/of leerlingen kunnen mondmaskers dragen en rekening houden met social distancing. Zij die een groot risico lopen, zouden de mogelijkheid moeten hebben om alsnog thuis te blijven”, zegt epidemioloog Antoine Flahault, directeur van het Institute of Global Health van de Universiteit van Genève.

Schoolreizen

Wat wél voor gevaar kan zorgen, zijn schoolreizen, en dan vooral bij de aankomst en het vertrek. “Daar komen heel wat volwassenen bij elkaar om hun kinderen uit te wuiven of op te wachten”, besluit hij.

Het bericht Wat zijn de risico’s als scholen weer opengaan? verscheen eerst op Metro.

Het bericht Coronacrisis zorgt voor een derde minder vacatures op de arbeidsmarkt verscheen eerst op Metro.

Het nieuwe coronavirus treft iedereen. Ook de jongere generatie van Vlaamse studenten wordt tegenwoordig door zorgen geplaagd. Een kwart onder hen vreest namelijk dat hun schoolresultaten zullen lijden onder de coronacrisis. Teleblok, een gratis en anonieme hulplijn van de Christelijke Mutaliteit, stelt daarom vanaf vanavond zijn chat open.

Dat de coronacrisis er ook bij de Vlaamse studenten fel inhakt blijkt uit de resultaten van de enquête van Teleblok. Volgens de coördinator, Griet Speeckaert, maken vier op vijf studenten zich zorgen over de impact van de coronacrisis op hun studieresultaten en een kwart denkt zelfs dat ze daardoor niet zullen slagen. 770 studenten vulden de enquête in die een week voor de Paasvakantie werd verspreid. De helft van hen volgt universitaire studies, 40% studeert aan een hogeschool en 10% zit in het beroepsonderwijs.

Mentale gezondheid onder druk

Ook voor de Paasvakantie was al duidelijk dat jongeren het moeilijk hebben, want de hulplijn van Teleblok stond toen al roodgloeiend. Maar liefst 160 jongeren zochten contact en al hun vragen werden beantwoord door een resem vrijwilligers. De faalangst leeft vooral bij eerstejaarsstudenten. Eén op drie gaf namelijk in de enquête aan dat ze vrezen dit jaar niet te zullen slagen voor hun examens. Concentratieproblemen en uitstelgedrag worden vaak aangehaald, want de helft van de deelnemende jongeren kampt hiermee.

Ze zijn ongerust over de onzekere toekomst en missen het om hun vrienden en medestudenten in levenden lijve te zien nu de fysieke lessen al langer dan een maand opgeschort zijn. De studenten houden zich dan ook keurig aan de coronamaatregelen, want vier op vijf heeft tijdens de Paasvakantie niet met zijn leeftijdsgenoten afgesproken. Dat gebrek aan gezelschap en emotionele steun valt de jongeren wel zwaar, aangezien de mentale gezondheid bij één op drie fel onder druk staat.

Chatten met Teleblok

Om tegemoet te komen aan de bekommernissen van de schoolgaande jeugd levert Teleblok vanaf vanavond bijstand via chat. Dat is een maand vroeger dan gewoonlijk, omdat ze normaal gezien vooral actief zijn tijdens de blok- en examenperiodes van hogeschool- en universiteitsstudenten. Wie nood heeft aan een babbel kan er elke weekdag terecht tussen 18 en 23 uur ’s avonds. Vanaf 30 mei is chatten ook in het weekend mogelijk. Op de website kunnen studenten verdere hulp vinden, want daar staan studieplanners en tien tips om de moed bij het studeren te bewaren.

Het bericht Een kwart van de studenten vreest slechte resultaten door het coronavirus verscheen eerst op Metro.