Weekendwerk, en dan vooral op zaterdag, is in Vlaanderen meer ingeburgerd dan gemiddeld in de Europese Unie. Dat blijkt uit cijfers van Statistiek Vlaanderen. De Vlaming blijkt ook meer thuis te werken dan de gemiddelde Europeaan, maar werkt wel minder ’s avonds en ’s nachts.

Ruim een op de vijf werkenden in Vlaanderen (22%) was in 2021 minstens twee zaterdagen per maand aan de slag, en ruim een op de acht (11,9%) werkte minstens twee zondagen per maand. Het Vlaamse aandeel lag (in 2020) telkens hoger dan het Waalse en het Brusselse, en ook hoger dan het EU-gemiddelde in dat jaar. Dat laatste bedroeg 21,4% voor zaterdagwerk en 11,4% voor zondagwerk. Verder is er op het vlak van weekendwerk een klein verschil tussen Vlaamse mannen en vrouwen: die laatsten werkten vorig jaar vaker op zaterdag en zondag (22,4 en 12,4%) dan mannen (22 en 11,6%).

Avond- en nachtwerk

Wat avond- en nachtwerk betreft, is de Vlaming wel minder ijverig dan de gemiddelde Europeaan. In 2020 werkte 10,9% van de Vlamingen minstens de helft van de werkdagen ’s avonds en 3% minstens de helft van de tijd ’s nachts. Voor Europa was dat respectievelijk 13 en 4,5%. Vorig jaar steeg het aandeel Vlaams avond- en nachtwerk wel naar 15,6% en 3,8%. Mannen bleken in 2021 vaker nachtbrakers: 18% werkte ’s avonds en 4,7% ’s nachts, tegenover 12,9 en 3,4% bij de vrouwen.

Thuiswerk

Ten slotte bevestigen de cijfers van Statistiek Vlaanderen ook wat intussen algemene kennis is: door de pandemie is thuiswerk in Vlaanderen steeds meer ingeburgerd. Werkte in 2019 nog 26,3% van de Vlamingen thuis, dan was dat vorig jaar 42,5%. In 2020 werkte in Vlaanderen 34,2% van de werkenden in mindere of meerdere mate thuis, tegenover een Europees gemiddelde van 21,3%. De Vlaming werkt dus beduidend meer vanuit zijn zetel en in zijn onesie dan zijn gemiddelde Europese collega. Vlaamse vrouwen (44%) werkten in 2021 iets meer thuis dan mannen (41,3%).

Bijna zes op de tien Belgische bedienden (57%) geven aan flexibele uren te hebben. Dat blijkt uit een recente studie van de Europese HR & payroll dienstenleverancier SD Worx. Binnen een vast kader krijgen medewerkers meer vrijheid, zoals glijdende werkuren of telewerk. Om de work-life balans te bewaken, houden steeds meer Belgen hun uren bij: «Net zoals een hartslagmeter kan het er ons attent op maken wanneer we te intensief bezig zijn.»

Samen met Protime, dat technologie levert rond workforce management, ondervroeg SD Worx zowat 5.500 bedienden uit tien Europese landen om een overzicht te krijgen op hoe zij hun werktijd beheren. Gemiddeld heeft 53% van de Europese bedienden flexibele uren. Landen die het meest flexibel omgaan met werkuren zijn Finland (59%) en Duitsland (59%). Spanje is het minst meegaand als het aankomt op flexibele uren (41%).

«We zien dat flexibiliteit een belangrijk gegeven is om werknemers aan te trekken en te behouden. Werknemers zijn meer dan ooit op zoek naar vrijheid om werk en leven zelf in te delen, en zo hun work-life balans te verbeteren. Als werkgever is het ook zinvol om medewerkers te ondersteunen om vrijheid qua werktijden goed te beheren», klinkt het bij SD Worx.

Uren bijhouden

Zo geeft de helft van de Belgische bedienden (50%) aan dat het bijhouden van de werkuren hen helpt om hun work-life balans te bewaren. Ze vinden tijdsregistratie van de gewerkte uren een goede manier om de balans tussen werk en privé in evenwicht te houden. Slechts 15,7% van de Belgen geeft aan er niet in te geloven qua werk-privé balans.

Peter s’Jongers, CEO van Protime, licht toe: «Net zoals een hartslagmeter ons erop attent maakt wanneer we iets te intensief aan het sporten zijn, kunnen ook online registratietools een alarmbel doen afgaan. Hier kunnen leidinggevenden, als goede coaches, een belangrijke rol spelen. Bij een te hoge werkdruk kunnen ze de personeelsplanning tijdig bijsturen én zo kunnen ze burn-outs helpen voorkomen.»

Uit balans

Toch is het behouden van die balans niet voor iedereen even voor de hand liggend. Zo zegt 41% van de Belgische bedienden dat ze na de werkuren wel eens e-mails van het werk checken of werkgerelateerde telefoontjes beantwoorden.

«Door het verplichte thuiswerken door de coronacrisis hebben veel medewerkers de afgelopen jaren kennisgemaakt met een flexibelere invulling van werkuren», klinkt het bij SD Worx. «Werknemers zien het als een groot voordeel om te kunnen kiezen waar en wanneer ze werken, of ze van op kantoor of thuis werken. Dat betekent dus ook dat ze iets vaker na de uren hun mailbox openen, omdat ze tijdens de traditionele uren ook een andere invulling aan hun dag geven.»

Al is daar ook een risico aan verbonden volgens SD Worx: «Door die flexibiliteit vervaagt de grens tussen het takenpakket en het uitgevoerde werk. We merken uit de studie dat het bijhouden van de gewerkte uren voor heel wat werknemers daarom helpt om de work-life balans te bewaren.»

Een winkel van Colruyt Group wordt niet enkel rechtgehouden door winkelbedienden. Achter dat hechte team zit nog een heel netwerk aan werkkrachten, van medewerkers die instaan voor de bevoorrading van de winkels tot een grote technische dienst die ervoor zorgt dat alles naar behoren werkt. Zo is Dennis Maes (31) aan de slag als regiotechnieker voor alle Colruyt Group-filialen in regio Kortrijk-Roeselaere.

Ook Dennis had in eerste instantie onderschat hoeveel er te kijken komt bij een winkel van Colruyt Group. «Mijn schoonbroer is gérant in een winkel en spoorde mij al jaren aan om te solliciteren. Ik wuifde dat altijd weg. Ik dacht dat die jobs niet voldoende technisch zouden zijn voor mij. Tot hij op een bepaald moment zei dat er een technische dienst was die rondrijdt om problemen op te lossen.»

Intussen is Dennis al meer dan twee jaar enthousiast aan de slag als technieker, of als «vlinder» zoals hij ook weleens genoemd wordt. Hij is tenslotte het eerste aanspreekpunt in geval van technische problemen, waardoor hij regelmatig de hele dag rondfladdert van winkel naar winkel. «Je kunt mijn job het beste omschrijven als een soort allround klusjesman. De technische problemen in een winkel kunnen heel uiteenlopend zijn. Dat kan gaan van elektrische defecten, zoals een kapotte lamp of zekering, tot mechanische problemen aan machines of gebouwen. Een toilet, rek, paaltje, stopcontact… Bijna alles wat je ziet in een Colruyt-winkel is iets waaraan wij kunnen werken.»

Manusje-van-alles

Doordat regiotechniekers van alle markten thuis zijn, is hun job erg afwisselend, maar ook uitdagend. Gelukkig kan Dennis steeds terecht bij andere collega’s wanneer hij er zelf even niet aan uitgeraakt. «Je bent meestal alleen onderweg, maar daarom sta je er nog niet alleen voor. We hebben veel telefonisch contact met elkaar onderling. Als ik een bepaalde foutmelding krijg die ik niet ken, is er altijd wel een collega die me op weg kan helpen.»

Uiteraard worden nieuwe collega’s ook intern opgeleid voor de vakgebieden waarin ze minder thuis zijn. «Bovendien hebben we het geluk dat onze dienst bestaat uit een mix van mensen met verschillende professionele achtergronden. Een collega van mij werkte bijvoorbeeld voordien op dienst Elektriciteit, waardoor we gemakkelijk bij hem terecht kunnen met vragen over het elektriciteitsnet. En zo heeft iedereen wel zijn expertise.»

Een hechte familie

Toch vindt Dennis het ook erg fijn om bij nieuwe problemen zelf uit te zoeken of hij het kan oplossen. Zo heeft hij al doende nieuwe vaardigheden kunnen aanleren. «Dat is ook het leukste aan mijn job: depanneren. Dat ik een probleem in een winkel echt kan aanpakken en een oplossing kan bieden aan die medewerkers in de winkel. De ‘dankjewel’ die je dan krijgt, maakt de job de moeite waard.»

Dennis is zo op termijn zijn werkplek als een familiebedrijf beginnen te aanschouwen, en niet alleen omdat zijn schoonbroer ook bij Colruyt Group werkt. Doordat je altijd in dezelfde regio werkt, leer je andere winkelmedewerkers ook persoonlijk kennen. Er hangt altijd een familiair gevoel als je aan de slag bent. Dat maakt het een pak plezanter om je job te doen.»

Flexibiliteit

En net als in een hechte familie, wordt er rekening gehouden met elkaar. «Colruyt Group luistert niet enkel naar de chefs, maar ook naar de mensen die effectief op de werkvloer staan tussen de klanten. Als je een paar zware nachten achter de rug hebt, is het geen probleem als je een paar uur recup neemt om er opnieuw tegenaan te kunnen.»

Het is vooral die flexibiliteit dat van Colruyt Group een goede werkgever maakt volgens Dennis. «We moeten bepaalde regels volgen, maar in het algemeen worden we vrijgelaten in onze planning zolang ons werk goed gedaan is.» Daarbovenop neemt het bedrijf de gepresteerde uren niet als vanzelfsprekend: «De lockdown was bijvoorbeeld een erg drukke periode voor ons. Nadien kregen we een bonus voor die extra uren waarin we de winkel veilig gemaakt hadden. Dat maakt het aangenaam om voor Colruyt Group te werken: het feit dat je geapprecieerd wordt voor het werk dat je doet en de moeite die je erin steekt.»

Jan Goetghebeur (41) Winkelmedewerker in Colruyt Laagste Prijzen Schoten:

«Als winkelmedewerker bij Colruyt is geen enkele dag hetzelfde. Onze job is veel meer dan louter rekken vullen en de kassa bedienen. Zo werk ik bijvoorbeeld ook op de diepvriesafdeling en de afdeling ‘Collect & Go’, waarbij ik de bestelling van klanten samenstel en afreken. Net omdat je zo veel afwisselende taken op een dag krijgt, vliegen de dagen voorbij. Ook het contact met de klanten vind ik erg fijn. Ik woon in Schoten, maar werk er ook. Daardoor kom ik veel bekend volk tegen in de winkel, wat mijn job extra plezant maakt. Ik werk hier intussen al enkele maanden, en ik voel me helemaal thuis. Het is geen toeval dat Colruyt Group al meerdere keren verkozen is tot beste werkgever van het jaar. Ze doen veel voor hun personeel. Als je begint, krijg je bijvoorbeeld een peter of meter toegewezen die je begeleidt, maar ook de andere collega’s hebben me hartelijk ontvangen. Ik werk samen met een erg toffe bende. Dat zorgt ervoor dat ik geen enkele dag tegen mijn zin kom werken.»

De totale CO2-uitstoot van ons land kan tegen 2030 met 10 tot 12% dalen dankzij het gebruik van digitale technologieën in de vier bedrijfssectoren die het meeste CO2 uitstoten. Dat is de conclusie van een studie in opdracht van technologiefederatie Agoria.

Dankzij allerhande digitale technologieën kan de uitstoot in de vier meest CO2-intensieve sectoren van het land met 10,4 tot 13,3 megaton CO2 dalen. Het gaat volgens Agoria om 30% van de Europese reductiedoelstelling voor ons land. Welk van beide cijfers gerealiseerd wordt, hangt van de van de ’snelheid’ van de digitalisering. «De klimaatvraag is een ongeziene Belgische opportuniteit», aldus Agoria-CEO Bart Steukers.

Veel potentieel in industrie

Agoria stelde de studie ‘Digital4Climate’ op in samenwerking met consultancybedrijf Accenture. De cijfers vloeien voort uit vijftien digitale oplossingen in de vier sectoren. Dat zijn industrie, gebouwen, mobiliteit en logistiek en ten vierde de energiesector. In de industrie is er het grootste potentieel met oplossingen als robotisering, proactief onderhoud of meer gebruik van simulaties en analyses, bijvoorbeeld in de machinebouw. Er is voor de sector sprake van een CO2-uitstootreductie van 10 tot 12,3%.

De bouwsector kent de grootste CO2-voetafdruk. Via slim gebouwbeheer of meer voorafgaande modellering bij de bouw zelf zou de CO2-uitstoot 8,3 tot 10,8% lager kunnen. Bij mobiliteit en logistiek is er sprake van 10,6 tot 14,2% reductie via pakweg meer thuiswerk, intelligente verkeerssystemen of autonome schepen op de waterwegen.

Energiesector

Digitalisering kan voorts bijvoorbeeld de productie van hernieuwbare energie verhogen alsook de capaciteit van het elektriciteitsnet. Het digitale kan een ‘katalysator’ zijn voor de groene energietransitie, het laat bijvoorbeeld een flexibel netbeheer toe. Digitale technologie heeft het potentieel om de productie van hernieuwbare energie met ruim 7% te verhogen. Vooral bij windenergie is er hier winst mogelijk. Alles samen kan de energiesector volgens de auteurs 12 tot 14,5% emissiereductie realiseren.

De retailsector kreeg de afgelopen jaren zware klappen. Eerst was er de alomgekende pandemie, met lockdowns die de fysieke verkoop platlegden en het consumentengedrag een andere richting deden uitgaan. Nu is er de oorlog in Oekraïne, die door schaarste op de grondstoffenmarkt en leveringsproblemen de prijzen doet verhogen. De retail staat dus op een cruciaal kruispunt, en moet nadenken over waar de toekomst ligt.

Contact met klanten staat in een groot deel van de beroepen in de retailsector centraal: de slager verkoopt Maria van om de hoek haar koteletjes, de kledingverkoopster helpt Ahmed bij het vinden van een nieuwe broek, de vertegenwoordiger schuimt de markt af op zoek naar potentiële nieuwe klanten. Retail behelst meer dan detailhandel alleen – je boekhouder of kapper maken bijvoorbeeld ook deel uit van de sector – maar winkelverkoop is volgens cijfers van Jobat wel goed voor een kwart van het aantal jobs in de retailsector. Die winkels krijgen na twee moeilijke jaren door de stijgende energie- en grondstofprijzen opnieuw klappen, maar de toekomst van de detailhandel is zeker niet verloren.

Toekomst is online én offline

De coronapandemie schudde de retailsector stevig door elkaar: nu fysiek shoppen beperkt of helemaal niet meer mogelijk was, zochten meer en meer consumenten hun toevlucht tot de e-commerce. Sommige handelaars pasten daarom hun strategie aan en startten naast een fysieke ook een webwinkel. Een goed idee, maar klanten stellen de aanwezigheid van fysieke shops zeker nog steeds op prijs. Een klantgerichte ervaring krijg je namelijk het allerbest bij echt menselijk contact. Bovendien heb je de mogelijkheid om het gewenste product tot in alle details te bekijken. Ook Amazon, de moeder aller webwinkels heeft dat begrepen: de e-commercegigant opende in de Verenigde Staten recent haar eerste fysieke winkels.

Technologie helpt een handje

We hadden het al over de voordelen van fysiek shoppen, maar ook online winkelen heeft natuurlijk voordelen. Zo behoud je op het web makkelijk het overzicht en leg je met één klik het gewenste item in je winkelmandje. Slimme technologie is echter steeds meer in opmars in de fysieke winkels. Zo volgt Amazon in de voornoemde recent geopende filialen met slimme camera’s wat je in je winkelmandje legt, zodat je meteen met je Amazon-account kan betalen. Dichter bij huis zet Odette Lunettes, het optiekmerk met winkels in Antwerpen, Gent en Knokke, zoveel mogelijk in op digitalisering. Via socialemediamanagementplatform Hootsuite proberen ze hun klanten zo goed en snel mogelijk te helpen met vragen en opmerkingen en stuurt hun website leads van potentiële klanten door naar opticiens.

Ook design is belangrijk

Volgens Katelijn Quartier, professor aan de Universiteit Hasselt en directeur van het Retail Design Lab, speelt retaildesign post-covid opnieuw een belangrijke rol. «Retailers investeren weer meer in design als onderscheidende factor. Design maakt het verschil. Dat gaat niet alleen over de inrichting van de winkel, maar ook de verpakking, de medewerkers…», vertelt ze aan retaildetail.be. Met het Retail Design Lab heeft ze een ‘Retail Experience Scan’ ontwikkeld die aan de hand van objectieve criteria nagaat of een winkel een coherent verhaal vertelt. «Ga voor je eigen verhaal, vertrekkend vanuit je eigen DNA», geeft Quartier nog mee.