De Nobelprijs voor Chemie wordt dit jaar toegekend aan de Franse wetenschapster Emmanuelle Charpentier en haar Amerikaanse collega Jennifer Doudna. Dat heeft de Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen in Stockholm woensdag bekendgemaakt. Charpentier en Doudna krijgen de prijs voor de ontwikkeling van een methode CRISPR-Cas9 om genetisch materiaal relatief eenvoudig te wijzigen.

De technologie CRISPR-Cas9 is een soort van ‘genetische schaar’, die onderzoekers toelaat om zeer precies in het DNA te knippen en er stukjes uit te halen of aan toe te voegen. Op die manier kan de genetische samenstelling van dieren, planten en micro-organismen worden aangepast. “Deze technologie heeft een revolutionaire impact gehad op de biowetenschappen, draagt bij tot nieuwe kankertherapieën en zou de droom van de genezing van erfelijke aandoeningen kunnen verwezenlijken”, zo staat in een verklaring van de Zweedse Academie, die de Nobelprijzen uitreikt.

“Positieve boodschap voor jonge meisjes”

Het is opmerkelijk dat de Nobelprijs naar twee vrouwen gaat: Charpentier (foto links) en Doudna (foto rechts) zijn nog maar de zesde en zevende vrouw die een Nobelprijs voor Scheikunde wonnen sinds de start van de jaarlijkse uitreiking in 1901. Bovendien zijn ze het eerste vrouwelijke duo dat samen de Nobelprijs voor Chemie wint. Charpentier zei woensdag op een persconferentie dat ze hoopte dat de overwinning een “positieve boodschap zou sturen naar de jonge meisjes die het pad van de wetenschap willen volgen, en om hen te laten zien dat vrouwen in de wetenschap ook een impact kunnen hebben door hun onderzoek.”

De Franse wetenschapper Emmanuelle Charpentier is de ontdekker van tracrRNA, een molecule die door sommige bacteriën gebruikt wordt om zich te beschermen door viraal DNA te splitsen. Ze werkte daarna samen met de Amerikaanse biochemicus Jennifer Doudna aan een manier om die activiteit na te bootsen.

Lof en controverse

In haar jonge bestaan heeft de CRISPR-Cas9-techniek al een revolutionaire impact gehad op de biowetenschappen. Dankzij de techniek zijn bijvoorbeeld variëteiten van teeltplanten ontwikkeld die beter bestand zijn tegen schimmels, insectenplagen en droogte. Ook het kankeronderzoek is ermee gebaat: nog steeds worden er met behulp van CRISPR-Cas9 nieuwe kankertherapieën ontworpen. Het onderzoek naar de genezing van erfelijke ziekten met de techniek is bovendien nog steeds aan de gang.

2020 Chemistry Laureates Emmanuelle Charpentier and Jennifer Doudna discovered one of gene technology’s sharpest tools: the CRISPR/Cas9 genetic scissors. Using these, researchers can change the DNA of animals, plants and microorganisms with extremely high precision.#NobelPrize pic.twitter.com/BHwD9ktsRU

— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 7, 2020

CRISPR-Cas9 is echter niet zonder controverse. Tot recent was er nog gekibbel om het patent voor de techniek, maar bekender zijn de ethische bezwaren. De Chinese biofysicist He Jiankui werd vorig jaar nog veroordeeld omdat hij twee baby’s via genetische modificatie HIV-vrij had gemaakt. Omdat er nog te weinig geweten is over wat genetische modificatie bij mensen op lange termijn doet, reageert de wetenschappelijke wereld vooral erg sceptisch op de directe genetische toepassing van CRISPR-Cas9 bij mensen.

Het bericht Twee vrouwen winnen Nobelprijs voor herschrijven van de code van het leven verscheen eerst op Metro.

Een internationale groep wetenschappers heeft overheden gevraagd om hun coronabeleid aan te passen en jongeren en gezonde personen te laten terugkeren naar hun normale leven. Door te mikken op groepsimmuniteit bij de gezonde populatie geraakt het coronavirus ingedamd en blijven risicopatiënten buiten schot, zo stellen de wetenschappers.

Het voorstel, dat de ‘Great Barrington declaration” is gedoopt, pleit om het virus vrij spel te geven in bevolkingsgroepen met een laag risico op ernstige ziekte of sterfte van Covid-19. De ondertekenaars hopen zo dat er groepsimmuniteit ontstaat waarbij voldoende mensen resistent zijn tegen het virus en het zich niet meer kan verspreiden. Op het moment van schrijven hebben zo’n 3.000 medische wetenschappers, zo’n 4.000 medische personeelsleden en 65.000 leken de boodschap ondertekend.

De drie auteurs, allen van gerenommeerde universiteiten (Oxford, Stanford en Harvard), stellen dat de coronamaatregelen een “verwoestend effect” hebben op de volksgezondheid door het dagelijkse leven op de schop te gooien en mentale schade te berokkenen. Diegenen met een zwakke maatschappelijke positie dragen bovendien de grootste last. “Pogingen om de besmettingen laag te houden draaien op niets uit”, klinkt het. Lockdowns zouden volgens hen vervangen moeten worden door gerichte bescherming van de risicogroepen.

Rusthuispersoneel

Hoewel de auteurs van het voorstel toegeven dat het moeilijker is om een grote groep ouderen te beschermen, suggereren ze dat zij hun individuele verantwoordelijkheid kunnen opnemen. “Als je 75 bent, kan je ervoor kiezen om zo min mogelijk naar buiten te gaan”, luidt het. Regelmatig testen kan ook een oplossing bieden. Volgens David Livermore, professor medische microbiologie (Universiteit van East Anglia) en ondertekenaar van de verklaring, kunnen ouderen in rusthuizen beschermd worden als het personeel goed betaald wordt om afwisselend een maand in de rusthuizen zelf of in een naburig verblijf te wonen.

Kritiek

Niet iedereen is het met het voorstel eens – zo bleek eerder ook al in onze contreien. William Hanage, epidemioloog van de Universiteit van Oxford, stelt dat de auteurs terecht wijzen op de indirecte schade die de pandemie veroorzaakt, maar vindt dat hun voorstel de directe schade ervan nog verhoogt.

Is it just me who think that people who signed the Great Barrington Declaration #GBdeclaration should offer themselves to get infected first? Let’s study this focused cohort to see the mortality and morbidity rate and then inform the general public how well herd immunity works

— Joshua Chai (@DrJoshuaChai) October 7, 2020

Uit onderzoek van Hanage en collega’s blijkt dat Covid-19 dodelijker wordt dan de griep voor mensen vanaf 35, en de dodelijkheid vanaf die leeftijd exponentieel stijgt. “Beweren dat je het virus weg kunt houden door te testen op een moment dat het Witte Huis een moeilijk controleerbare uitbraak beleeft, zou moeten illustreren hoe waarschijnlijk dat is”, klinkt het. Epidemioloog Gregg Gonsalves van de Univerisiteit van Yale stelde het scherper: “Groepsimmuniteit komt neer op het ruimen van zieken en gehandicapten uit de kudde. Het is grotesk.”

Langetermijneffecten

Het bericht Internationale wetenschappers: “Ga voor groepsimmuniteit bij jongeren” verscheen eerst op Metro.

“Wees sociaal. We kunnen elkaar bezoeken, maar doe dat veilig door voldoende afstand te houden en een mondmasker te dragen.” Dat verklaarde interfederaal woordvoerder Steven Van Gucht op de persconferentie van Sciensano. Hij gaf een aantal tips mee. “Kussen of handen geven moet je vermijden. Ellebogen of voeten kunnen dan wel weer gegeven worden. Een buiging kan ook heel elegant zijn”, klonk het.

De nieuwe regering besliste dinsdag dat we tot vier mensen thuis mogen ontvangen. “Het is mogelijk om dat op een veilige manier te doen”, aldus Van Gucht. “Pas daarom dezelfde regels toe die ook in een restaurant gelden.”

Maak op voorhand een goede planning en maak goede afspraken met de gasten. Herinner hen eraan dat ze thuis moeten blijven als ze zich verkouden of grieperig voelen en zeker als ze en een hoogrisicocontact hebben gehad en eigenlijk in quarantaine zouden moeten.

Kussen te vermijden

Bij ontvangst moet iedereen een mondmasker dragen. Begroet elkaar vanop afstand. Anderhalve meter blijft de norm, zowel binnen als buiten. “Kussen of handen geven moet je vermijden. Ellebogen of voeten kunnen dan wel weer gegeven worden. Een buiging kan ook heel elegant zijn”, aldus Van Gucht.

Ook in de zetel of aan tafel moet anderhalve meter afstand behouden worden, tenzij mensen tot hetzelfde gezin of tot dezelfde contactenbubbel behoren. Wanneer iemand op zijn plaats zit, kan het mondmasker af. Dat wordt best bewaard in een enveloppe of doosje. Laat het masker zeker niet rondslingeren op tafel, luidt de aanbeveling.

Verder moet naast de fles wijn en fles water ook een flesje handgel op tafel staan.

Luid praten = meer speeksel

Zorg er daarnaast voor dat er niet te veel omgevingsgeluid is zodat gasten niet te luid moeten praten. “We produceren meer druppels wanneer we luid praten, roepen of zingen. Dat verhoogt het risico dat we elkaar besmetten”, verklaart Van Gucht.

Het is nog altijd veiliger om mensen buiten te ontvangen dan binnen. Als het toch binnen gebeurt, moet de ruimte voortdurend goed verlucht worden.

Tot slot raadt Sciensano aan om de contactgegevens van de gasten bij te houden. Als het nodig is, kunnen ze dan doorgegeven worden voor de contactopvolging.

Het bericht Van Gucht: “Wees sociaal, maar op een veilige manier” verscheen eerst op Metro.

Het bericht Vorige maand was wereldwijd warmste september ooit verscheen eerst op Metro.